Η αφήγηση, ο ιστορικός και ο ποιητής

«Όλες οι λύπες υποφέρονται, αν τις βάλεις σε μια ιστορία ή αν αφηγηθείς μια ιστορία γι’ αυτές». Καθόλου τυχαία η Χάνα Άρεντ, στο βιβλίο της «Άνθρωποι σε ζοφερούς καιρούς». ξεχωρίζει αυτή τη φράση της Ίσακ Ντίνεσεν (γνωστότερης ως Κάρεν Μπλίξεν) εν μέσω άλλων. Η φιλόσοφος εξερευνά με απαράμιλλο βάθος την αλληλοπεριχώρηση του ατομικού με το … Συνέχεια ανάγνωσης Η αφήγηση, ο ιστορικός και ο ποιητής

Η σιωπή, η διεύρυνση του εαυτού και ο αναγνώστης

Ο αναγνώστης βιώνει τη σιωπή, όπως μας περιγράφει ο Steiner, και η σιωπή κατοικεί (σ)τον αναγνώστη. Η σιωπή είναι βάρος. Η σιωπή έχει τίμημα. Οι λέξεις φύονται στο θερμοκήπιο του μυαλού, τρομάζουν με το παραπανίσιο φως, κρύβονται στις γωνίες όταν στη σιγαλιά εισέρχεται τρίτος. Για τον αναγνώστη δεν υπάρχουν αγαπημένα πρόσωπα και οι ανάγκες τους. … Συνέχεια ανάγνωσης Η σιωπή, η διεύρυνση του εαυτού και ο αναγνώστης

Η ασαφής επικράτεια του ύφους και ο χάρτης της

Είναι σύνηθες το φαινόμενο οι κριτικοί λογοτεχνίας να επιχειρούν να αποδείξουν τη σημασία του αφηγηματικού ύφους, τονίζοντας την πρωτοκαθεδρία του έναντι του περιεχομένου, παραπέμποντας συχνά στην κλασική μαρξιανή έννοια όπου το σύνολο των υλικών κοινωνικο-οικονομικών συνθηκών αποτελούν υποδομή-Unterbau και η αντανάκλαση της βάσης στην πνευματική, ηθική ζωή, αποτελεί την υπερδομή-Überbau. Προφανώς η διάκριση δεν είναι … Συνέχεια ανάγνωσης Η ασαφής επικράτεια του ύφους και ο χάρτης της

Η Έκταση και το Βάθος στην ανάγνωση

Κανείς αναγνώστης δεν μπορεί να λειτουργήσει άψογα και στα δύο επίπεδα. Εκείνο που κερδίζει σε Έκταση θα το χάσει σε Βάθος, και το αντίστροφο. Καθοριστικός και περιοριστικός παράγοντας είναι προφανώς ο χρόνος, καθότι στο υποθετικό σενάριο μη πεπερασμένου χρόνου θα υπήρχε περιθώριο για… επέκταση της Έκτασης και απεριόριστο Βάθος ταυτόχρονα. Δεδομένης της ανθρώπινης συνθήκης όμως, … Συνέχεια ανάγνωσης Η Έκταση και το Βάθος στην ανάγνωση

Πάθη εντός και εκτός λογοτεχνίας

Δεν υπάρχουν μεγάλοι έρωτες εκτός λογοτεχνίας (σινεμά και λοιπών τεχνών). Το όποιο πάθος προκύπτει στην καθημερινότητά μας, δεν είναι της ίδιας έντασης και διάρκειας με τα οποία απεικονίζεται από τους μεγάλους, ταλαντούχους δημιουργούς. Λογικό, καθότι αυτή είναι η (ιερή) λειτουργία της τέχνης, όποτε αποφασίζει να σταθεί κριτικά και συμπληρωματικά απέναντι σ’ αυτό που αποκαλούμε ζωή. … Συνέχεια ανάγνωσης Πάθη εντός και εκτός λογοτεχνίας

Αναμνήσεις…

Για αυτονόητους λόγους ο άνθρωπος επιθυμεί την παράταση των ευχάριστων αναμνήσεων, ενώ επιθυμεί την ταχεία έξοδο των επίπονων. Προφανώς τέτοια δυνατότητα επιλογής δεν προσφέρεται (τουλάχιστον όχι δίχως εξωτερική βοήθεια). Κουβαλάμε ταυτόχρονα το άχθος και των δύο, ανακαλύπτοντας σταδιακά, με έκπληξη, ότι υφίσταται μια σχετική λειτουργική αλληλεξάρτηση μεταξύ τους. Αργότερα δε, όταν πλησιάζει το τέλος, αρχίζουν … Συνέχεια ανάγνωσης Αναμνήσεις…

Περί αναγνωστικής απόλαυσης

Ολοκληρώνοντας το «Περί ενότητας ύφους και ταυτότητας στη λογοτεχνία», διατύπωσα τη σκέψη ότι η αναγνωστική απόλαυση δεν σχετίζεται απαραίτητα με ζητήματα αρτιότητας στη δομή του έργου, την αναγνώριση της ενότητας του ύφους και της ιδιαίτερης συγγραφικής ταυτότητας. Στην παρούσα ανάρτηση υποστηρίζω ότι, αντίθετα, η εμπειρία δείχνει πως η απόλαυση ενός λογοτεχνικού έργου -για τους περισσότερους- … Συνέχεια ανάγνωσης Περί αναγνωστικής απόλαυσης

Περί ενότητας ύφους και ταυτότητας στη λογοτεχνία

Εξ αφορμής σχολίων /κριτικών απογοητευμένων ή ημι-γοητευμένων αναγνωστών λογοτεχνικών έργων σε βιβλιοφιλικές σελίδες στο Facebook, προκύπτει το εξής: Παρατίθενται συγκεκριμένα αποσπάσματα ενός βιβλίου, τα οποία είναι όντως ελκυστικά και προκαλούν τον θαυμασμό όλων. Πολλές φορές όμως, στη συνέχεια, το βιβλίο δείχνει να μην ανταποκρίνεται στην αρχική εντύπωση, εντούτοις διαβάζεται με ενδιαφέρον ως το τέλος, αφήνοντας … Συνέχεια ανάγνωσης Περί ενότητας ύφους και ταυτότητας στη λογοτεχνία

Σκέψεις

Ο μύθος του carpe diem Λένε: «Άδραξε τη μέρα!». Λένε: «Ζήσε τη στιγμή!». Λένε: «Γλέντα σαν να μην υπάρχει αύριο!». Λένε... τρίχες. Μόνο τα ζώα ζούνε στη μακαριότητα του παρόντος, κι αυτό γιατί δεν διαθέτουν αίσθηση του χρόνου – τουλάχιστον όπως εμείς οι άνθρωποι (περισσότερα επ’ αυτού, στη συνέχεια). Αυτή είναι η κατάρα μας και, … Συνέχεια ανάγνωσης Σκέψεις

Ουραγοί και ηγούμενοι αναγνώστες

Έστωσαν αναγνώστες δύο ειδών (επιπλέον των άλλων): Αφενός -η πλειονότητα- εκείνοι που επιβεβαιώνονται μέσα από ένα βιβλίο. Η ανάγνωση γι’ αυτή την κατηγορία αποτελεί αφορμή διάκρισης, καθότι ανασφαλείς, οπότε ενσκήπτουν στο βιβλίο ως κατακτητές. Αυτόματα, ίσως και πριν τις αρκτικές σελίδες, ξεσπά αγώνας, ακήρυχτος ανταγωνισμός ενάντια στην πρωτοκαθεδρία του συγγραφέα, ένα «ουκ εά με καθεύδειν … Συνέχεια ανάγνωσης Ουραγοί και ηγούμενοι αναγνώστες