The Thirty Years War – C.V. Wedgwood

Ο 30ετής πόλεμος είναι μια από τις πλέον σκοτεινές και ταραχώδεις περιόδους της ευρωπαϊκής ιστορίας, με σημαντικές επιπτώσεις στη διαμόρφωση της σύγχρονης Ευρώπης. Σε πρώτο επίπεδο, η σύγκρουση Καθολικών-Προτεσταντών σε μια πολυδιασπασμένη Γερμανία με ανίσχυρη κεντρική εξουσία, την οποία υποκαθιστούσαν ανεπαρκώς οι Γερμανοί πρίγκηπες, ο καθένας με την προσωπική του ατζέντα.

Πίσω από τη σύγκρουση αυτή υπέβοσκε η σταθερή διαμάχη Αψβούργων και Βουρβόνων, οι πρώτοι υποστηριζόμενοι από την πάλαι ποτέ κραταιά Ισπανική αυτοκρατορία που σταδιακά έφθινε συμπαρασύροντας τους συμμάχους της, ενώ η δεύτερη άρχιζε να παίρνει τη θέση της στη «σκακιέρα».

Και αυτό, χάρις στο «υπέρλαμπρο άστρο ενός από τους σημαντικότερους διπλωμάτες στην ιστορία, του καρδιναλίου Ρισελιέ (ο H. Kissinger στο εξαιρετικό του έργο «Διπλωματία» αναλύει διεξοδικά τον ρόλο του).

Εντωμεταξύ, έρμαια των μεγάλων δυνάμεων της εποχής, των θρησκευτικών τους πεποιθήσεων, αλλά και των προσωπικών τους συμφερόντων, οι πρίγκηπες της Γερμανίας παρακολουθούσαν αμέτοχοι, συχνά άβουλοι ή μετέχοντες ενεργά κατά περίπτωση, σε μια διαμάχη που για 30 ολόκληρα χρόνια ταλάνιζε την επικράτειά τους.

Και, τέλος, ο λαός (χωρικοί, αστοί), εργαλεία-μαριονέτες στα σχέδια των ισχυρών, ευρισκόμενοι στη μέση των μαχών και των λεηλασιών που διεξάγονταν άτυπτα από μισθοφορικούς (ως είθιστο την εποχή εκείνη) κυρίως στρατούς, υφιστάμενοι χωρίς λόγο και με ελάχιστες αιτίες τη βία όλων, τη σιτοδεία, τον αφανισμό της παραγωγής και της ύπαρξής τους.

Το ιστορικό αυτό έργο ολοκληρώνεται με τη σταδιακή μετάβαση από τη θρησκεία και τους πολέμους της, στην ανερχόμενη εθνική συνείδηση και τους ακόμα πιο άγριους πολέμους της. Και με μια θλιβερή υπενθύμιση: Οι άνθρωποι που είχαν τις τύχες των εθνών στα χέρια τους (αλλά και οι πολλοί που τους ακολούθησαν) δεν κατάλαβαν τότε, μα ούτε και μετέπειτα, πως ο πόλεμος δεν φέρνει ποτέ την ειρήνη, αλλά ακόμα περισσότερο πόλεμο.

Τελειώνοντας το βιβλίο αυτό θυμήθηκα την περιγραφή του W. Benjamin για τον Άγγελο της Ιστορίας (όπως απεικονίζεται στο Angelus Novus του Klee). Στην υδατογραφία αυτή, ο Άγγελος έχει στραμμένο το κεφάλι του προς τα πίσω, με έκφραση φρίκης, με μάτια γουρλωμένα, καθώς ατενίζει έντρομος το παρελθόν: «Όπου εμείς αντιλαμβανόμαστε μια αλυσίδα γεγονότων, αυτός βλέπει μία μοναδική καταστροφή που συνεχίζει να συσσωρεύει το ένα ερείπιο πάνω στο άλλο».

Αυτή είναι, εν πολλοίς, η εικόνα της ιστορίας – ταυτόχρονα με εκείνη των προσδοκιών, των εφευρέσεων, του αργού και σταθερού βηματισμού προς το μέλλον, όποιο κι αν είναι αυτό.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s