Μπάρτλεμπυ ο γραφιάς – Χ. Μέλβιλ

«Θα προτιμούσα, όχι». Αυτή είναι η επωδός που ο κεντρικός χαρακτήρας στο αριστουργηματικό «Μπάρτλεμπυ ο γραφιάς» του Χέρμαν Μέλβιλ επαναλαμβάνει αδιάκοπα, καθιστώντας αυτό το «μάντρα» αρχετυπικό και τον ίδιο, διαπρύσιο κήρυκα του υπαρξισμού στη λογοτεχνία, κάποιες δεκαετίες προτού επισήμως εμφανιστεί στην καθ’ ημάς πλευρά του Ατλαντικού.

Τι είναι όμως αυτό που «προτιμά» να μην κάνει ο ήρωας του Μέλβιλ; Πληθώρα ερμηνειών έχει ο χρόνος επιδαψιλεύσει. Πρόκειται για την Άρνηση του Ατόμου να υποταχθεί αγόγγυστα στους αγοραίους κανόνες της εμπορευματικής κοινωνίας.

Πρόκειται για τη «μοναχική κραυγή» του, κατά Καμύ, Επαναστατημένου ανθρώπου που μέσω της Άρνησης αποκτά υπόσταση, καθιστάμενος σύμφωνα με τον ορισμό του Θουκυδίδη, «αυτόνομος, αυτόδικος και αυτοτελής».

Πρόκειται, από φιλοσοφικής σκοπιάς, για την αέναη σύγκρουση ανάμεσα στην ελεύθερη βούληση και στον ντετερμινισμό: Η απουσία απόφασης, όχι ως αδυναμία του υποκειμένου, αλλά ως εμβριθής και ταυτόχρονα ορμέμφυτη πράξη πλήρους απελευθέρωσης από τη «σκλαβιά» της επιλογής. Αυτή η Νιτσεϊκού τύπου «Απομόνωση», ιδωμένη όχι ως άχθος αλλά ως τέλος (σκοπός) και επαναφορά στην αρχέγονη κατάσταση ελευθερίας.

Όπως το περιγράφει, αδευτέρωτα, ο Καβάφης στα «Τείχη» του: «Aνεπαισθήτως μ’ έκλεισαν από τον κόσμον έξω». Αυτή είναι και η μοίρα του Μπάρτλεμπυ, ενός από τους πλέον κρυπτικούς λογοτεχνικούς ήρωες, όπως μόνο η πένα του «λιθοξόου» Μέλβιλ θα μπορούσε να αποδώσει.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s